อาการหลังฉี ดวัคซีน AZ+ แบบไหนที่ต้องเฝ้าระวั ง
อาการหลังฉี ดวัคซีน AstraZeneca แบบไหนที่ต้องเฝ้าระวั ง
ถ้าพูดถึงวัคซีนแอสตร้าเซนเนก้า (AstraZeneca) ซึ่งเป็นวัคซีนโควิ ด ชนิดไวรั สเวกเตอร์ที่แบ่งตัวไ ม่ได้ หรือที่เรียกว่าวัคซีนเชื้ อเป็น หลายคนจึงมีความกังวลเรื่องผลข้างเคียงของวัคซีน โดยเฉพาะอาการลิ่มเลื อดอุดตัน ทว่าเพื่อไ ม่ให้เป็นกังวลจนเกินไป เรามาดูกันค่ะว่าอาการหลังฉี ดวัคซีนแอสตร้าเซนเนก้า (AstraZeneca) มีอะไรบ้าง แบบไหนเป็นผลข้างเคียงที่ไ ม่รุนแ รง และแบบไหนที่เสี่ ยงอันตร ายควรรีบพบแพทย์
อาการหลังฉี ดวัคซีน AstraZeneca ที่ไ ม่รุนแ รง พบได้ทั่วไป
จากสถิติที่ฉี ดวัคซีน AstraZeneca ไปกว่า 168 ประเทศทั่วโลก พบว่าอาการหลังฉี ดวัคซีน AstraZeneca ที่พบได้ทั่วไป และไ ม่รุนแร ง ได้แ ก่
-อาการกดเ จ็บบริเวณที่ฉี ด พบได้มากกว่า 60%
-อาการปว ดตำแหน่งที่ฉีด ปว ดศีรษะ และอ่อนเพลีย พบได้มากกว่า 50%
-อาการปว ดกล้ามเ นื้อ ครั่นเนื้ อครั่นตัว พบได้มากกว่า 40%
-อาการไข้ หนาวสั่น พบได้มากกว่า 30% โดยอาการไข้มักจะพบในคนอายุน้อย วัยหนุ่ม-สาว เพราะร่างกายตอบสนองต่อวัคซีนได้ดีมากกว่าคนสูงอายุ ซึ่งไ ม่อันตร าย และจะหายได้เองภายใน 1-2 วัน
-อาการปว ดข้อ และคลื่นไ ส้ พบได้มากกว่า 20%
นอกจากนี้ยังมีอาการอื่น ๆ ที่อาจพบได้อีก เช่น
-อาการบวม แดง ร้อน บริเวณตำแหน่งที่ฉี ด
-มีจ้ำเลือ ดไ ม่รุนแ รง
-ผื่นแดงเล็กน้อย
-รู้สึกไ ม่สบายเ นื้อไ ม่สบายตัว ไ ม่มีแ รง
-มีอาการคล้ายไ ข้หวัด เจ็ บคอ
-อาเจีย นไ ม่เกิน 5 ครั้ง
ซึ่งอาการเหล่านี้ส่วนมากไ ม่รุนแ รง และมักจะหายได้เองภายใน 1-3 วัน หรือในช่วงสัปดาห์แรกหลังฉี ดวัคซีน
ข้อแนะนำในการปฏิบัติตัว
– สามารถกินย าพาราเซตามอล ขนาด 500 มิลลิกรัม จำนวนครั้งละ 1-2 เม็ด เพื่อบรรเทาอาการป วดหรืออาการไข้ได้ทุก 4-6 ชั่ วโมง ตามความจำเป็น และดื่มน้ำเยอะ ๆ รวมไปถึงนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ
– หากมีอาการบว มแดงบริเวณจุดฉีดวัคซีน ให้ประคบเย็นบริเวณที่ปวดภายใน 24 ชั่ วโมงแรกหลังฉี ดวัคซีน โดยใช้เจลเย็นหรือผ้าชุบน้ำเย็นจัด ๆ ประคบ เพื่อลดอาการปว ดบวม หลังจากนั้นเมื่อเวลาผ่านไปค่อยประคบอุ่น เพื่อผ่อนคลายกล้ามเนื้ อ และเพิ่มการไหลเวียนของเลือ ด
สำหรับอาการไ ม่พึงประสงค์หลังฉี ดวัคซีน AstraZeneca ที่พบได้น้อย ได้แก่
-ต่ อมน้ำเหลือ งโต (น้อยกว่า 1%)
-เบื่ออาหาร (น้อยกว่า 1%)
-มึนหรือเวียนศีรษะ (น้อยกว่า 1%)
-ป วดท้อง (น้อยกว่า 1%)
-เหงื่อออกมากผิ ดปกติ (น้อยกว่า 1%)
-มีผื่นคัน (น้อยกว่า 1%)
อย่างไรก็ตาม หากมีอาการหลายระบบร่วมกันดังต่อไปนี้อาจแสดงถึงภาวะแ พ้รุนแ รง (Anaphylaxis) คือ
ระบบผิวห นังและเยื่ อบุ เช่น อาการคัน ตัวแดง ผื่นลมพิ ษ ปากบวม หน้าบวม มีจุด (จ้ำ) เลื อดจำนวนมาก
ระบบทางเดินหายใ จ เช่น อาการหอบเหนื่อย หายใ จมีเสียงวี้ด หลอดลมตีบ คัดจมูก
ระบบหัวใ จและหลอดเลื อด เช่น อาการเวียนศีรษะ วูบ หมดสติ ความดันต่ำ
ระบบทางเดินอาหาร เช่น อาการคลื่นไ ส้ อาเจียนเกิน 5 ครั้ง ปว ดท้อง ถ่ายเหลว
สำหรับภาวะแพ้รุนแ รงพบได้น้อยมาก ประมาณ 4 ในล้าน ส่วนใหญ่จะแสดงอาการภายใน 30 นาที หลังฉี ดวัคซีน แต่บางคนอาจใช้ระยะเวลานานกว่านั้น
ข้อแนะนำในการปฏิบัติตัว
หากพบอาการผิ ดปกติที่แสดงถึงภาวะแพ้รุนแร งหลังฉี ดวัคซีน AstraZeneca ให้รีบพบแพทย์ ณ สถานพย าบาลใกล้บ้านทันที หรือโทร. 1669 เพื่อรับบริการทางการแพทย์ฉุกเฉิ น
อาการหลังฉี ดวัคซีน AstraZenecaที่ต้องเฝ้าระวั งใน 4-30 วัน
ในต่างประเทศพบเคสผู้ฉี ดวัคซีนแอสตร้าเซนเนก้า และจอห์นสัน แอนด์ จอห์นสัน ที่เป็นวัคซีนชนิดไวรั สเวกเตอร์ทั้งคู่ มีอาการลิ่มเลื อดอุดตันชนิดพิเศษ หรือจริง ๆ ก็คือ ภาวะเกล็ดเลือ ดต่ำที่มีอาการหลอดเลื อดอุดตัน ภายหลังได้รับวัคซีนโควิ ด ที่เรียกว่าภาวะ VITT (Vaccine-Induced Immune Thrombotic Thrombocytopenia) ซึ่งจะแตกต่างกับภาวะลิ่มเลื อดอุดตันทั่วไป คือ เกิดจากการตอบสนองภูมิต้า นทานของร่างกาย บางครั้งถ้ารุนแร งเกินไปก็จะไปกระตุ้ นเกล็ดเลือ ด ทำให้เกิดลิ่มเลื อดอุดตันขึ้นมา แต่สามารถรักษาได้ถ้าวินิจฉัยได้ทัน
ทั้งนี้ อุบัติการณ์ของภาวะ VITT อยู่ที่ 1:125,000 ถึง 1:1,000,000 ของผู้ได้รับวัคซีนเท่านั้น อย่างในสหราชอาณาจักร พบภาวะ VITT 0.000013% หรือ 13 ใน 1 ล้านคน และจากข้อมูลการใช้วัคซีนในประเทศอินเดีย พบภาวะ VITT 0.61 ใน 1 ล้านคน (ข้อมูล ณ วันที่ 27 พฤษภาคม 2564) โดยผู้ป่ว ยส่วนใหญ่จะมีอายุต่ำกว่า 55 ปี ส่วนมากเป็นเพ ศหญิง มักแสดงอาการหลังได้รับวัคซีนประมาณ 4-30 วัน
อย่างไรก็ตาม คนเอเชียมีโอกาสเป็นน้อยกว่าคนยุโรป ซึ่งที่ผ่านมายังไ ม่พบคนไทยที่ฉี ดวัคซีนเกิดภาวะลิ่มเลื อดอุดตันชนิดพิเศษดังกล่าวเลย และแม้จะมีอัตราการเกิดภาวะ VITT ที่ต่ำมาก แต่ก็มีโอกาสเกิดขึ้นได้ ดังนั้น เพื่อความไ ม่ประมา ท ผู้ที่ฉี ดวัคซีนโควิ ดควรเช็กอาการต่อไปนี้
-ป วดศีรษะรุนแ รง
-แขน-ขาชา อ่อนแร ง
-หน้าเบี้ยว ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด
-ชั ก หรือหมดสติ
-ตาพร่ามัว เห็นภาพซ้อน
-เหนื่อยง่าย หายใ จลำบา กหรือติดขัด เจ็ บแน่นหน้าอก
-ปว ดท้องไ ม่ทราบสาเห ตุ หรือป วดหลังรุนแร ง
-ขาบวมแดง หรือซีด เย็น
ถ้ามีอาการเหล่านี้ปรากฏในช่วง 4-30 วัน หลังฉี ดวัคซีน ร่วมกับภาวะเกล็ดเลื อดต่ำ ต้องรีบพบแพทย์และตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อวินิจฉัยหาสาเห ตุที่แท้จริง โดยสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) จะสนับสนุนค่าตรวจรวมทั้งค่ารักษาให้